ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Home

 

 

      Το τόξο χρησιμοποιήθηκε  από  τον πρωτόγονο άνθρωπο ως κυνηγητικό όπλο και ως μέσο άμυνας .

      Με βάση την ετοιμολογία των λέξεων τόξο, τοξεύω , τοξότης οδηγούμαστε  στην σανσκριτική λέξη taksaka που είναι όνομα δέντρου  από τα κλαδιά του δέντρου του οποίου οι πρωτόγονοι κατασκεύαζαν τα τόξα .Το τόξο και το βέλος εμφανίζονται για πρώτη φορά ζωγραφισμένα  στο ισπανικό σπήλαιο της Valltorte .

        Ο  Homo κατασκευάζει με τον καιρό ολόκληρη σειρά υποπροϊόντων με βάση τη λεπίδα .Κατασκευάζει  αιχμές βελών με στομωμένες στην  μια πλευρά λεπίδες σε ξύλινο στέλεχος , εκτοξευτές ακοντίων κ.α. Αυτές  οι  επινοήσεις οδήγησαν στην εξασφάλιση άφθονης ζωικής τροφής ακόμα και από πολύ μικρά και ευκίνητα ζώα.

        Πρώτοι χρησιμοποίησαν  το τόξο σαν όπλο πολέμου , οι Αιγύπτιοι γύρω στο 3500 π.χ. Το τόξο τους είχε το ύψος του κάθε πολεμιστή και τα βέλη τους κουβαλούσαν λεπίδες κατασκευασμένες από σχιστόλιθο και χαλκό . Οι Κυκλαδίτες  , στους οποίους το τόξο ήταν ένα από τα βασικά τους όπλα χρησιμοποιείται ορείχαλκος για τις μύτες των βελών .Οι Ασσύριοι χρησιμοποιούσαν ( περίπου το1800π.χ.) ένα νέου τύπου τόξο κοντότερο από δέρμα ξύλο και κέρατο με σχήμα διπλού ημικυκλίου. Αυτή  η νέα κατασκευή έδωσε υπεροχή στους Ασσύριους έναντι των αντιπάλων τους , αφού μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και  από τους έφιππους πολεμιστές .Οι Χετταίοι επίσης χρησιμοποίησαν το κοντό αυτό τόξο δύο ημικυκλίων ενώ βρίσκονταν πάνω σε ελαφρά , γρήγορα άρματα γύρώ στο 1200π.χ. .

           Στην αρχαία ελληνική μυθολογία και όχι μόνο συναντάμε αρκετά συχνά τη χρήση δηλητηρίου στις αιχμές των βελών .Για παράδειγμα  αναφέρουμε το θάνατο του Ηρακλή .Πηγαίνοντας ο Ηρακλής προς την Τραχίνα  ,όταν έφτασε στον Εύηνο ποταμό της νότιας Αιτωλίας ,ζήτησε από τον κένταυρο Νέσσο να μεταφέρει έναντι αμοιβής την Δηιάνειρα στην απέναντι όχθη .Στο τέλος της διαδρομής  η  Δηιάνειρα χάρη των δυνατών  κραυγών της κατάφερε να ειδοποιήσει τον Ηρακλή ότι ο Νέσσος της  είχε επιτεθεί .Αμέσως ο Ηρακλής τον τόξευσε στην καρδιά και τον σκότωσε . Πεθαίνοντας ο κένταυρος   συμβούλεψε την Δηιάνειρα να αναμείξει  το σπέρμα του , που είχε πέσει στο έδαφος με το αίμα που έρεε από την πληγή του προκειμένου να το χρησιμοποιήσει ως φίλτρο για να φέρει κοντά της τον Ηρακλή όταν αντιληφθεί ότι κάποια  άλλη τον διεκδικεί .Δυστυχώς όμως το αίμα του Νέσσου είχε αναμειχθεί με το δηλητήριο που είχε χρησιμοποιήσει ο Ηρακλής στα βέλη του, το οποίο προέρχονταν από την χολή της Λερναίας Ύδρας. Αυτό θα αποβεί μοιραίο για τον Ηρακλή.

            Σαν άθλημα  την τοξοβολία με στόχο τη συναντάμε στην Ιλιάδα στις περιγραφές των αγώνων με τους οποίους τίμησε  ο Αχιλλέας τον νεκρό του φίλο Πάτροκλο.-» άθλα επί Πατρόκλω». Οι αγώνες αυτοί γίνονται μπροστά σε όλο το στρατό, κοντά στον τύμβο του  Πατρόκλου .Ο στόχος είναι ένα περιστέρι δεμένο στο κατάρτι ενός καραβιού . Η ατμόσφαιρα είναι πολύ ζωντανή  και οι θεατές ενθουσιάζονται ,ενθαρρύνουν και καμαρώνουν τους αθλητές . Στον αγώνα παίρνουν μέρος ονομαστοί τοξότες της αρχαιότητας όπως ο Τεύκρος , ο Μηριόνης κ.α. Η σειρά των τοξοτών καθορίστηκε με κλήρο. Όλοι  παίρνουν έπαθλα  ακόμα και οι νικημένοι . Ως πρώτο έπαθλο ,σε αυτόν που θα πετύχει το περιστέρι , ο Αχιλλέας προσφέρεί δέκα διπλούς πέλεκεις  από σίδερο και γι΄αυτόν που θα πετύχει μόνο το σκοινί δέκα μονούς πέλεκεις από σίδερο .Πρώτα σημάδευσε  ο Τεύκρος  που κατάφερε να πετύχει μόνο το  σκοινί με αποτέλεσμα να αρχίσει το περιστέρι να πετά ελεύθερο ,τότε  ο Μηριόνης  γρήγορα το σημαδεύει και το πετυχαίνει στον αέρα .

            Παρά ταύτα  η χρήση του τόξου στην πολεμική τέχνη δεν εκτιμήθηκε πολύ από τους αρχαίους Έλληνες  .Τα στρατιωτικά σώματα των τοξοτών ,παρόλο που σε αρκετές περιπτώσεις   δρούσαν αποτελεσματικά , ήταν απλά βοηθητικά και απαρτίζονταν  από μισθοφόρους  επαγγελματίες πολεμιστές ,συνήθως Κρήτες και Σκύθες .

            Όμως από τον 4ο αιώνα  π.χ. και μετά , το τόξο αποκτά σημασία και η τοξοβολία μπαίνει στο πρόγραμμα αγωγής των εφήβων . Η τοξοβολία είναι Ολυμπιακό άθλημα από το 1900.Το 1920 όμως βγήκε από την Ολυμπιακή διοργάνωση ,για να καθιερωθεί  και πάλι από το 1972. Στην Ελλάδα το άθλημα αυτό έκανε την εμφάνιση του το 1983 και συμπεριλαμβάνονταν   στα αθλήματα της  Σκοπευτικής  Ομοσπονδίας Ελλάδος. Το άθλημα τότε  διοικούνταν από τετραμελή επιτροπή την Δ.Ε.Τ. (Διοικούσα Επιτροπή Τοξοβολίας ).Από το 1999 όμως  ιδρύθηκε ανεξάρτητη ομοσπονδία που ονομάστηκε Ε.Φ.Ο.Τ. (Ελληνική Φίλαθλος Ομοσπονδία Τοξοβολίας) .  Η Διεθνής ομοσπονδία τοξοβολίας ονομάζεται F.I.T.A.(Federation International de Tir alArc)

           Ο  Π.Α.Ο. ήταν ο πρώτος σύλλογος στην Ελλάδα που ίδρυσε τμήμα τοξοβολίας  , και ο πρώτος καθαρά τοξευτικός σύλλογος ήταν ο Αθλητικός Σύλλογος  Τοξοβολίας Αθηνών (Α.Σ.Τ.Α.). Σήμερα υπάρχουν σύλλογοι στην  Αθήνα ,την Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες επαρχιακές πόλεις.